Στις Μηλιές Πηλίου η ιστορία σμίγει με τη φύση αποτελώντας έναν ιδιαίτερα αγαπημένο και δημοφιλή προορισμό κάθε εποχή.
Μηλιές Πηλίου: Εδώ η ιστορία σμίγει με τη φύση
Κρυμμένες ανάμεσα σε καστανιές, κερασιές, μηλιές και ελαιώνες, με τα πελώρια πλατάνια να αγκαλιάζουν τη γραφική πηλιορείτικη πλατεία τους, οι Μηλιές Πηλίου ατενίζουν τον μειλίχιο Παγασητικό από υψόμετρο 360 μέτρων, απέχοντας περίπου 30 χιλιόμετρα από την πόλη του Βόλου.
Στις Μηλιές η ιστορία σμίγει με τη φύση καθιστώντας τες έναν ιδιαίτερα αγαπημένο και δημοφιλή προορισμό τόσο για εκείνους που συνδυάζουν τα ταξίδια με τη γνώση όσο και για εκείνους που αναζητούν στις εξορμήσεις τους την ηρεμία, που απλόχερα προσφέρει η επαφή με τη φύση.
Ένα χωριό με πλούσια ιστορία
Λιθόστρωτα καλντερίμια, τρεχούμενα νερά, κρήνες, σωζόμενα αρχοντικά, εκκλησίες, μουσεία με ενδιαφέροντα εκθέματα, όλα αποπνέουν τη γοητεία ενός τόπου με μακραίωνη ιστορία.
Οι απαρχές συγκρότησης του οικισμού των Μηλεών δεν είναι εξακριβωμένες και ελάχιστα πράγματα είναι γνωστά για την περίοδο πριν την Τουρκοκρατία. Το σίγουρο είναι πως το 1650 οι Μηλιές δεν αναφέρονται στα Κωνσταντινοπολίτικα αρχεία ενώ αντίθετα υπάρχει αναφορά για την «Παναγιά Κιοϊ», έναν μικρό οικισμό, βρισκόμενο στην περιοχή Ζερβόχια, λίγο πιο χαμηλά από το σημερινό χωριό των Μηλεών.
Ο Μηλιώτης λόγιος, ιστοριοδίφης και συγγραφέας Ρήγας Καμηλάρης αναφέρει στα τέλη του 19ου αιώνα, πως η παλαιότερη αναφορά στο χωριό ανάγεται στα 1510, υποστηρίζοντας ταυτόχρονα πως εδώ μετοίκησαν κάτοικοι από το χωριό Μηλιές της Εύβοιας, οι οποίοι για λόγους ασφάλειας εγκατέλειψαν τα σπίτια τους και εγκαταστάθηκαν στο πιο ασφαλές Πήλιο. Όποια και αν είναι η ιστορία πίσω από τις παραδόσεις, το σίγουρο είναι πως το χωριό υπάρχει στα τέλη του 17ου αιώνα ενώ από τα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα γνωρίζει μια περίοδο ακμής, όπως συμβαίνει με τα περισσότερα πηλιορείτικα χωριά.
Περιήγηση στις Μηλιές Πηλίου
Σημείο αναφοράς του χωριού η χαρακτηριστική πλατεία του, με τα γραφικά ταβερνάκια και τη γαλήνια θέα, όπου θα χορτάσετε ηρεμία και χαλάρωση. Εδώ στην πλατεία βρίσκεται και το μικρό εκκλησάκι των Παμμέγιστων Ταξιαρχών, χτισμένο πριν το 1741, με τα λίγα μικρά του ανοίγματα στο πάνω μέρος του, απόρροια προφανώς της ανασφάλειας της εποχής κατά την οποία οικοδομήθηκε, την επιγραφή του, που απευθύνεται στον εισερχόμενο επισκέπτη, τις τοιχογραφίες του και το επιχρυσωμένο ξυλόγλυπτο τέμπλο του, έργο Ηπειρωτών μαστόρων.
Αυτό που εντυπωσιάζει είναι η ακουστική του ναού, αποτέλεσμα της τοποθέτησης 48 ανεστραμμένων πήλινων πιθαριών, κρυμμένων στις γωνίες των τρούλλων αλλά και 5 πηγαδιών κάτω από το δάπεδο, τεχνική γνωστή ήδη από την αρχαιότητα, η οποία αποσκοπούσε στη βελτίωση της ακουστικής και της ποιότητας του παραγόμενου ήχου.
Κυρίως όμως ο ναός των Παμμέγιστων Ταξιαρχών έχει τη δική του, ιστορική σημασία. Ήταν 7 Μάϊου 1821, όταν στο μικρό αυτό εκκλησάκι, ο Μηλιώτης Δάσκαλος του Γένους Άνθιμος Γαζής ύψωσε τη σημαία της Επανάστασης της Θεσσαλομαγνησίας, κηρύσσοντας την έναρξη της, η οποία ωστόσο δεν έμελλε να μακροημερεύσει. Η σημαία, κεντημένη από την Ασήμω, την αδελφή του Μηλιώτη Φιλικού Γιάννη Δήμου, με την εικονιζόμενη ανατολή της ελευθερίας πάνω από το σταυρό και την ηττημένη οθωμανική ημισέληνο στο κάτω μέρος, φυλάσσεται σήμερα στη Δημόσια Βιβλιοθήκη των Μηλεών.
Λίγα μέτρα πιο πάνω από την πλατεία, σε ένα παραδοσιακό πηλιορείτικο αρχοντικό, στεγάζεται το Τοπικό Μουσείο με την ενδιαφέρουσα συλλογή του που περιλαμβάνει αρχειακό υλικό, τοπικές φορεσιές, έργα του λαϊκού μας ζωγράφου Θεόφιλου, αντικείμενα από την καθημερινή ζωή και από τα ξεχασμένα πλέον σήμερα, παραδοσιακά επαγγέλματα. Οι μύθοι του βουνού των Κενταύρων πλέκονται με την ιστορία του τόπου δίνοντας μας πληροφορίες για την περίοδο της αρχαιότητας, της Τουρκοκρατίας, της πνευματικής ακμής του 18ου και 19ου αιώνα, για τη Σχολή των Μηλεών, για το τρενάκι του Πηλίου, για την πυρπόληση του χωριού από τους Γερμανούς το 1943 φτάνοντας μέχρι τους καταστροφικούς σεισμούς του 1955.
Απέναντι από την πλατεία θα βρείτε και τη Δημόσια Βιβλιοθήκη του χωριού, η οποία φιλοξενείται σε ανακαινισμένο αρχοντικό και συνδέεται με την περίφημη Σχολή και τη Βιβλιοθήκη των Μηλεών.
Η περίφημη Σχολή των Μηλεών και η Βιβλιοθήκη «Ψυχής Άκος»
Ψυχής Άκος, δηλαδή θεραπεία ψυχής. Έτσι ονόμασαν την περίφημη Σχολή των Μηλεών οι ιδρυτές της, Άνθιμος Γαζής και Γρηγόριος Κωνσταντάς, δύο από τις πιο φωτισμένες προσωπικότητες της εποχής τους, οι οποίοι εργάστηκαν με πάθος για την πνευματική και όχι μόνο, αφύπνιση των συμπατριωτών τους.
Αναλαμβάνουν λοιπόν από κοινού να αναδιοργανώσουν το ήδη υπάρχον μικρό σχολείο των Μηλεών, που λειτουργούσε ήδη από το 1760-1770 στα κελιά της μονής του Αγίου Νικολάου και να το καταστήσουν έναν φάρο γνώσης, ένα ανώτερο σχολείο-Πανδιδακτήριο. Ο Γαζής από την Ευρώπη αναλαμβάνει να εξασφαλίσει χρηματοδότηση και να εφοδιάσει τη Σχολή με βιβλία, χάρτες, όργανα φυσικής και χημείας ενώ ο Κωνσταντάς επιβλέπει τις εργασίες ανέγερσης του κτηρίου.
Στις 6 Αυγούστου 1815 εγκαινιάζεται η λειτουργία της Σχολής με τη φήμη της γρήγορα να εξαπλώνεται πέρα από τα στενά τοπικά όρια χάρη στο πρωτοποριακό πρόγραμμα σπουδών της με τη διδασκαλία και των θετικών επιστημών με χρήση εποπτικών μέσων αλλά και χάρη στην πλουσιότατη βιβλιοθήκη της, η οποία περιελάμβανε χιλιάδες τόμους. Η Μηλιώτικη Σχολή λειτούργησε μέχρι το 1821 και από το 1834 μέχρι το 1844, οπότε και κλείνει οριστικά. Το κτήριο της Σχολής καταστράφηκε το 1943 με την πυρπόληση του χωριού από τους Γερμανούς ενώ αργότερα στη θέση του χτίστηκε το κτήριο, που σήμερα στεγάζει το γυμνάσιο.
Σήμερα, απέναντι από την πλατεία, βρίσκεται η Δημόσια Βιβλιοθήκη των Μηλεών, πάνω από την είσοδο της οποίας η επιγραφή Ψυχής Άκος, συνδέει το σήμερα με το τότε. Το ανακαινισμένο αρχοντικό, κτίσμα του 1928 φιλοξενεί πάνω από 3000 παλαιά τυπωμένα βιβλία αλλά και χειρόγραφα, έγγραφα και αντικείμενα της Σχολής των Μηλεών.
Ανάμεσα σε αυτά που ξεχωρίζουν είναι τα εποπτικά όργανα της Σχολής, προσωπικά αντικείμενα του Άνθιμου Γαζή και του Γρηγόριου Κωνσταντά, δύο αρχέτυπες εκδόσεις του 1497 (Αριστοτέλης) και 1498 (Αριστοφάνης) τυπωμένες από τον Άλδο Μανούτιο, τα “Ειδύλλια” του Θεόκριτου του 1516 από τον Ζαχαρία Καλλιέργη και η 39τομη Εγκυκλοπαίδεια του Ντιντερό (1778-1779)-3η έκδοση της Γενεύης. Στο δανειστικό τμήμα ο επισκέπτης θα βρει περίπου 13000 βιβλία και περιοδικά σε μια συλλογή που συνεχώς εμπλουτίζεται. Πραγματικά ένας τεράστιος θησαυρός γνώσης στο μικρό αυτό πηλιορείτικο χωριό, που αξίζει να επισκεφτείτε.
Ο Σιδηροδρομικός Σταθμός και το τρενάκι του Πηλίου
Από την πλατεία του χωριού το λιθόστρωτο καλντερίμι κατηφορίζει προς το σιδηροδρομικό σταθμό των Μηλεών, ένα σημείο πανέμορφο, πνιγμένο στην οργιώδη πηλιορείτικη βλάστηση ανάμεσα στα πλατάνια, τις καστανιές, τις οξιές, τα πουρνάρια και τα βότανα, που πλημμυρίζουν τον αέρα ευωδίες.
Εδώ βρίσκεται ο τερματικός σταθμός του θρυλικού Μουτζούρη, το τρενάκι του Πηλίου, που από τις αρχές του 20ου αιώνα και για περίπου ογδόντα χρόνια συνέδεε την πόλη του Βόλου με τα χωριά του βουνού των Κενταύρων. Το 1971 η γραμμή καταργήθηκε.
Η ιστορία του Μουτζούρη αρχίζει στο μακρινό 1892, όταν ξεκίνησε η κατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής Βόλος-Αγριά-Λεχώνια, μήκους 13 χιλιομέτρων και πλάτους μόλις 60 εκατοστών, γραμμή η οποία εγκαινιάστηκε το 1894. Στα 1900 αποφασίζεται η επέκταση της γραμμής μέχρι τις Μηλιές. Οι εργασίες ξεκινούν το 1901 ενώ η λειτουργία της εγκαινιάζεται το 1903 με υπεύθυνο μηχανικό του έργου τον Εβαρίστο Ντε Κίρικο, πατέρα του ζωγράφου Τζόρτζιο Ντε Κίρικο.
Σήμερα, το τρενάκι του Πηλίου, ο γνωστός Μουτζούρης, ονομασία που οφείλεται στην κάπνα που άφηνε στο διάβα του, πραγματοποιεί, για λόγους τουριστικούς, τη διαδρομή από τα Άνω Λεχώνια μέχρι τις Μηλιές διασχίζοντας ένα μαγευτικό τοπίο, ακολουθώντας τα ίχνη της ιστορίας τόσων και τόσων ανθρώπων, που για έναν περίπου αιώνα χρησιμοποιούσαν το δρομολόγιο για να μετακινηθούν από τον Βόλο προς τα χωριά του Πηλίου, περνώντας από σημεία όπου η ιστορία και ο μύθος σμίγουν, όπως η σπηλιά του σοφού Κένταυρου Χείρωνα, δασκάλου του Αχιλλέα, του Ιάσονα και του Ασκληπιού. Μια μοναδική βόλτα-εμπειρία, που ειδικά αν ταξιδεύετε οικογενειακώς, αξίζει να ζήσετε.
Πέρα όμως από τη φυσική ομορφιά, η περιοχή του σιδηροδρομικού σταθμού των Μηλεών είναι ένα σημείο ιδιαίτερα φορτισμένο, με μνήμες συνδεδεμένες με τις θηριωδίες της γερμανικής κατοχής. Εδώ, στις 4 Οκτωβρίου 1943 οι Γερμανοί, ως αντίποινα, εκτέλεσαν 26 αθώους, αμάχους κατοίκους, αφού πρώτα πυρπόλησαν το χωριό. Το μνημείο με τα χαραγμένα ονόματά τους βρίσκεται λίγα μέτρα πιο μακριά από το μικρό γραφικό κτήριο του σταθμού.
Δραστηριότητες με φόντο το πανέμορφο πηλιορείτικο τοπίο
Το Πήλιο είναι από εκείνους τους προορισμούς στους οποίους δεν χορταίνουμε να απολαμβάνουμε περιπάτους, πεζοπορίες και δραστηριότητες στη φύση, εξερευνώντας τις ομορφιές του τόπου μέσα από σηματοδοτημένα μονοπάτια, τα οποία οδηγούν άλλοτε σε δασωμένες πλαγιές, πηγές και ρεματιές, άλλοτε σε εκκλησάκια, κρήνες και μνημεία και άλλοτε σε σημεία με υπέροχη θέα.
Πεζοπορήστε μέχρι τη γειτονική Βυζίτσα και από εκεί στις Πινακάτες, μέσα από μια σχετικά σύντομη και εύκολη διαδρομή ή ακολουθήστε τα μονοπάτια που οδηγούν στα Καλά Νερά ή την Κορόπη. Μια εύκολη διαδρομή που μπορείτε να κάνετε, ακόμα και αν δεν είστε εξοικειωμένοι, ξεκινάει από τον Σιδηροδρομικό Σταθμό των Μηλεών, προχωρώντας παράλληλα με τις γραμμές προς τη σιδερένια γέφυρα Ντε Κίρικο με προορισμό τη σπηλιά του Κενταύρου Χείρωνα (χρειάζεται προσοχή όταν κινείστε στις γραμμές και σε περίπτωση που πραγματοποιείται το δρομολόγιο του Μουτζούρη).
Ακόμα μια πεζοπορική διαδρομή οδηγεί από τις Μηλιές στο Νεοχώρι ενώ οι περισσότερο μυημένοι μπορούν να ακολουθήσουν το μονοπάτι που οδηγεί στην Τσαγκαράδα, το οποίο επί αιώνες αποτελούσε το βασικό πέρασμα που συνέδεε το δυτικό με το ανατολικό Πήλιο. Ακόμα περισσότερες περιπατητικές διαδρομές και λεπτομερείς πληροφορίες μπορείτε να βρείτε εδώ και εδώ.
Τις ομορφιές τις περιοχές μπορείτε να τις εξερευνήσετε και να τις ανακαλύψετε κάνοντας βόλτα με άλογα, εμπειρία ιδιαίτερη και μοναδική που θα θυμάστε για πάντα. Έμπειροι οδηγοί αναλαμβάνουν να σας οδηγήσουν με ασφάλεια μέσα από τα καλντερίμια του χωριού και τα ορεινά μονοπάτια της περιοχής. Μπορείτε να πάρετε περισσότερες πληροφορίες για τις διαδρομές με τα άλογα εδώ και εδώ.
Οι Μηλιές προσφέρονται για αποδράσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Ακόμα και το καλοκαίρι, η εύκολη και γρήγορη πρόσβαση στις παραλίες του Παγασητικού τις καθιστούν ιδανικό προορισμό. Τα Καλά Νερά, η παραλία της Κορόπης και της Αφήσσου με τα ρηχά και ήρεμα νερά αποτελούν τις πιο κοντινές επιλογές.
Διαμονή & φαγητό
Στις Μηλιές θα βρείτε αρκετές επιλογές διαμονής για να απολαύσετε τις διακοπές σας. Παραδοσιακοί ξενώνες, ανακαινισμένα αρχοντικά, δωμάτια με υπέροχη θέα στον Παγασητικό ή δίπλα στη μαγευτική φύση, όλα προσφέρουν σύγχρονες ανέσεις. Σε συνδυασμό μάλιστα, με τα ταβερνάκια του χωριού, που φιλεύουν τα παραδοσιακά πιάτα και τις πεντανόστιμες πηλιορείτικες συνταγές, φτιαγμένες από εξαιρετικές ντόπιες πρώτες ύλες, σίγουρα θα απολαύσετε μια υπέροχη ταξιδιωτική εμπειρία.
Tips:
- Μην παραλείψετε να επισκεφτείτε τα γειτονικά χωριά, τη Βυζίτσα, τις Πινακάτες, τον Άγιο Γεώργιο Νηλείας και τον Άγιο Βλάσιο, όχι τόσο γνωστά αλλά πανέμορφα και γραφικά.
- Δοκιμάστε και προμηθευτείτε τα εκλεκτά και εξαιρετικής ποιότητας τοπικά προϊόντα, όπως μέλι, χειροποίητες μαρμελάδες, γλυκά του κουταλιού, τσάι και βότανα, λάδι, τραχανά και πολλά άλλα. Στις Μηλιές θα τα βρείτε στο παντοπωλείο Ερείκη ενώ στη γειτονική Βυζίτσα βρίσκεται ο Αγροτουριστικός Συνεταιρισμός Γυναικών, που αναδεικνύει την πηλιορείτικη γαστρονομική παράδοση μέσα από τις πεντανόστιμες χειροποίητες δημιουργίες του.